Kaakklemmen en tandenknarsen (bruxisme)

Word je wakker met vermoeide of pijnlijke kaakspieren? Merk je overdag dat je tanden vaak op elkaar staan? Of hoort je partner je ’s nachts tandenknarsen? Dan kan er sprake zijn van bruxisme: het regelmatig aanspannen van de kauwspieren, met of zonder tandcontact.

 

Niet iedereen die klemt of knarst krijgt klachten. Wanneer de belasting te groot wordt, kunnen wel pijn, stijfheid of problemen met het gebit ontstaan. Bij Mind Your Motion in Amsterdam kijken we daarom niet alleen óf je klemt, maar vooral wanneer het gebeurt, welke gevolgen je ervan merkt en welke factoren bij jou een rol spelen.

 

Geschreven en klinisch beoordeeld door drs. Robert Kuizenga, fysiotherapeut, Manueel Therapeut MSc, orofaciaal fysiotherapeut en Craniofaciaal Therapeut (CRAFTA®). Laatst beoordeeld: 28 oktober 2026.

 

Kort samengevat

Kaakklemmen en tandenknarsen zijn vormen van bruxisme. Ze kunnen bijdragen aan kaakpijn, hoofdpijn, spierspanning en slijtage van het gebit. Kaakfysiotherapie kan helpen om mogelijke beïnvloedende factoren te beoordelen en de bijbehorende klachten te verminderen.

 

Wat is bruxisme?

Bruxisme is de verzamelnaam voor kaakklemmen, tandenknarsen en het aanspannen of naar voren duwen van de onderkaak. Volgens de huidige internationale consensus is bruxisme geen aandoening op zichzelf, maar een vorm van kaakspieractiviteit. Het kan onschuldig zijn, maar bij sommige mensen wel bijdragen aan pijn, gebitsslijtage of overbelasting van de kaak.

Er zijn twee vormen:

• Waakbruxisme: klemmen of aanspannen terwijl je wakker bent, bijvoorbeeld tijdens geconcentreerd werken, autorijden of in een stressvolle periode.

• Slaapbruxisme: knarsen of aanspannen tijdens de slaap. Je hebt dit vaak zelf niet door.

De twee vormen kunnen naast elkaar voorkomen, maar hebben niet altijd dezelfde aanleiding en vragen daarom niet automatisch om dezelfde aanpak.

 

Klachten die bij kaakklemmen of tandenknarsen kunnen passen

Mogelijke klachten zijn:

• vermoeide, gespannen of pijnlijke kaakspieren;

• pijn rond de kaak, slapen, oren of het gezicht;

• hoofdpijn, vooral bij het wakker worden;

• moeite met de mond openen of een stijf gevoel in de kaak;

• nekklachten die samenlopen met de kaakklachten;

• gevoelige, afgesleten of beschadigde tanden en kiezen;

• een klikkend of knappend kaakgewricht;

• oorsuizen dat verandert bij beweging of aanspanning van kaak of nek.

Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Een goede beoordeling is daarom belangrijker dan alleen vaststellen dat je klemt of knarst.

 

Waardoor ontstaat bruxisme?

Er is meestal niet één oorzaak. Waakbruxisme kan samenhangen met gewoontes, langdurige concentratie, stress, spanning of onvoldoende herstel. Slaapbruxisme ontstaat tijdens de slaap en is niet simpelweg een nachtelijke versie van overdag klemmen.

Ook slaapkwaliteit, medicatie, stimulerende middelen en andere gezondheidsfactoren kunnen een rol spelen. Hard snurken, ademstops of uitgesproken slaperigheid overdag zijn redenen om dit met de huisarts of tandarts te bespreken. Bruxisme bewijst op zichzelf niet dat er sprake is van slaapapneu.

 

Wat kan kaakfysiotherapie betekenen?

De behandeling begint met een gesprek en lichamelijk onderzoek. We bekijken onder andere de beweeglijkheid van de kaak, de belasting van de kauwspieren, de nek en je dagelijkse mondgewoontes. Daarna bespreken we welke aanpak bij je klachten past.

Een behandeling kan bestaan uit:

• uitleg over de klacht en de factoren die deze in stand kunnen houden;

• leren herkennen en onderbreken van onbewust kaakklemmen;

• oefeningen voor ontspanning, coördinatie en beweeglijkheid van kaak en nek;

• manuele technieken voor spieren en gewrichten;

• advies over belasting, herstel, slaap en dagelijkse gewoontes;

• dry needling wanneer dit na onderzoek passend is.

 

Bij waakbruxisme kunnen zelfmonitoring en herinneringen helpen om het patroon vaker op te merken. De beschikbare onderzoeken zijn nog beperkt, maar geven aanwijzingen dat een gedragsgerichte aanpak de frequentie en gevolgen van kaakklemmen kan verminderen.

 

Kaakfysiotherapie is vooral gericht op klachten zoals pijn, spierspanning en beperkingen in het bewegen. We beloven niet dat het knarsen of klemmen volledig verdwijnt. Soms is samenwerking met een tandarts, huisarts, psycholoog of slaapdeskundige verstandiger. Als het gebit slijt of beschadigt, kan een tandarts beoordelen of een op maat gemaakte opbeetplaat zinvol is. Zo’n plaat kan het gebit beschermen, maar neemt de oorzaak van bruxisme niet automatisch weg.

 

Kaakfysiotherapie bij Mind Your Motion in Amsterdam

Onze therapeuten hebben aanvullende scholing gevolgd in hoofd-, kaak-, nek- en halsklachten, waaronder orofaciale en craniofaciale fysiotherapie en CRAFTA. We combineren lichamelijk onderzoek met praktische adviezen en oefeningen die je zelf kunt toepassen. Geen standaardprotocol voor iedereen, maar een aanpak die aansluit bij jouw klachten en doelen.

 

Wil je weten of kaakfysiotherapie bij jouw klachten past? Je kunt zelf online een afspraak maken bij Mind Your Motion aan het WG-plein in Amsterdam.

​

Veelgestelde vragen

Kun je kaakklemmen afleren?

Bij kaakklemmen overdag kun je vaak leren het patroon eerder te herkennen en te onderbreken. Dat vraagt herhaling: de tanden horen in rust meestal niet op elkaar te staan. Slaapbruxisme kun je niet bewust afleren terwijl je slaapt. Daarbij richten we ons vooral op mogelijke beïnvloedende factoren en op het beperken van de gevolgen.

 

Helpt een bitje tegen tandenknarsen?

Een goed passende opbeetplaat kan het gebit beschermen en bij sommige mensen klachten verminderen. Een bitje stopt het knarsen niet vanzelf en is niet voor iedereen nodig. Laat een eventuele opbeetplaat beoordelen en aanmeten door een tandarts.

 

Komt kaakklemmen altijd door stress?

Nee. Stress of spanning kan bij sommige mensen een rol spelen, vooral bij waakbruxisme, maar is zelden de enige verklaring. Gewoontes, slaap, medicatie, ademhaling en andere persoonlijke factoren kunnen eveneens meespelen.

 

Wanneer moet ik naar de tandarts of huisarts?

Ga naar de tandarts bij duidelijke gebitsslijtage, afgebroken tanden of kiezen, of pijn aan het gebit. Neem contact op met de huisarts bij zwelling, koorts, een kaak die plotseling niet meer open of dicht kan, of klachten na een ongeval. Bespreek hard snurken, ademstops en ernstige slaperigheid overdag ook met de huisarts.

 

Bronnen

1. Verhoeff MC, et al. Updating the Bruxism Definitions: Report of an International Consensus Meeting. Journal of Oral Rehabilitation. 2025. doi:10.1111/joor.13985

2. Manfredini D, et al. Standardised Tool for the Assessment of Bruxism. Journal of Oral Rehabilitation. 2024;51(1):29–58. doi:10.1111/joor.13411

3. Soares-Silva L, et al. Effects of different interventions on bruxism: an overview of systematic reviews. Sleep and Breathing. 2024;28:1465–1476. doi:10.1007/s11325-023-02961-7

4. Graham DA, et al. Management of awake bruxism: a systematic review. BMC Oral Health. 2026;26:559. doi:10.1186/s12903-026-07856-z

5. Villar-Aragón-Berzosa V, et al. Manual Therapy Techniques Versus Occlusal Splint Therapy for Temporomandibular Disorders: A Systematic Review with Meta-Analysis. Dentistry Journal. 2024;12(11):355. doi:10.3390/dj12110355